Gulmohar Tree Information In Marathi | गुलमोहर झाडाची संपूर्ण माहिती

 

गुलमोहर (Gulmohar) हे भारतातील सर्वात सुंदर, आकर्षक आणि शोभेच्या झाडांपैकी एक म्हणून ओळखले जाते. उन्हाळ्यात झाडावर लागणारी लाल-केशरी फुले झाडाचा पूर्ण देखावा बदलून टाकतात. त्यामुळे याला "अग्निवृक्ष", "फ्लेम ट्री", किंवा "रॉयल पोनशियाना" अशी नावे दिली जातात.

गुलमोहर झाडाची उंची मध्यम असून फांद्यांचा पसारा मोठा असल्याने रस्त्यांच्या कडेला, शाळा-कॉलेज परिसरात, बागा आणि उद्यानांमध्ये याची लागवड मोठ्या प्रमाणात केली जाते.

---

Gulmohar Tree Identification | झाडाची ओळख

• वैज्ञानिक नाव: Delonix regia

• कुल: Leguminosae / Fabaceae (डाळिंब कुल)

• मराठी नाव: गुलमोहर

• इंग्रजी नावे: Royal Poinciana / Flame Tree / Peacock Flower

• प्रकार: शोभिवंत, फुलझाड व छायादायी वृक्ष

• आयुष्य: ४० ते ६० वर्षे (योग्य निगा असल्यास अधिक)

---

गुलमोहर झाडाचे वर्णन

• उंची: ८ ते १२ मीटर

• पसर: छत्रीसारखा आकार; रुंद सावली

• पाने: नाजुक, तांदुळीच्या आकाराच्या लहान पानांची रचना

• फुले: लाल-केशरी, पिवळसर डागांसह; गटागट फुलोरे

• शेंगा: लांब, तपकिरी, कठीण; आत बिया

फुलांच्या आगदी लाल-केशरी रंगामुळे हे झाड "फ्लेम ट्री" म्हणून प्रसिद्ध आहे.

---

धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्व

• बाग, उद्यान, समाजस्थळे आणि मंदिरे सुशोभित करण्यासाठी उपयुक्त

• उन्हाळ्यात येणारी फुले परिसराला उत्सवमय रूप देतात

• काही प्रदेशांमध्ये उत्सव, यात्रा मार्ग आणि शाळा अंगणात लागवड

---

गुलमोहराचे उपयोग

• शोभेचे झाड: उद्यान, रस्त्याकाठ, शाळा-कॉलेज परिसर

• छाया झाड: उन्हाळ्यात प्रचंड सावली देणारे

• पर्यावरणीय फायदा: हवा शुद्धीकरण, धूळ नियंत्रण, हरितीकरण

• लाकूड: हलके; छोट्या कामांसाठी वापर

---

औषधी गुण (Traditional Uses)

⚠️ वैद्यकीय सल्ल्याशिवाय उपचार करू नयेत.

• पानांपासून बनवलेला अर्क जंतू प्रतिरोधक मानला जातो

• शेंगा व पानांचा काढा त्वचा विकारांमध्ये वापरला जातो (लोकपरंपरा)

• फुलांचा लेप चेहऱ्यासाठी थंडावा देणारा (ग्रामीण उपचार पद्धती)

---

गुलमोहर लागवड माहिती | Gulmohar Cultivation

घटक	माहिती
हवामान	उष्ण आणि उपोष्ण हवामान योग्य
माती	हलकी, गाळयुक्त, निचरा असलेली
पाणी	आठवड्यातून एकदा; अति पाणी नको
लागवड पद्धत	बिया किंवा रोपे
वाढ वेग	मध्यम; ३-४ वर्षांत फुलधारणा सुरू

गुलमोहरला प्रचंड सूर्यप्रकाश आणि थोडे कोरडे वातावरण पसंत असते.

---

रोचक तथ्ये (Interesting Facts)

• मादागास्कर येथे या झाडाची मूळ उत्पत्ती मानली जाते

• भारतातील सर्वात लोकप्रिय शोभिवंत वृक्षांमध्ये अग्रस्थानी

• फुलांच्या रंगसंगतीमुळे रस्त्यांचे सौंदर्य अनेक पट वाढते

---

FAQ – Gulmohar Tree Information in Marathi

१) गुलमोहर झाडाचे वैज्ञानिक नाव काय आहे?
➡ Delonix regia

२) हे झाड कुठे लावतात?
➡ शाळा, रस्त्यांच्या कडेला, बाग आणि उद्यानांमध्ये.

३) गुलमोहर झाडाला फुले कधी येतात?
➡ उन्हाळ्यात – मार्च ते मे दरम्यान.

४) हे झाड फार पाणी मागते का?
➡ नाही, कमी पाण्यातही टिकते.

५) हे झाड औषधी आहे का?
➡ काही पारंपारिक उपचारांत वापर आहे, पण वैद्यकीय सल्ला आवश्यक.