Cress Tree Information In Marathi | हालिम / आळीव (Garden Cress) वनस्पतीची संपूर्ण माहिती

 

क्रेस (Cress) म्हणजेच गार्डन क्रेस ही प्रत्यक्षात झाड नसून एक औषधी व खाद्य वनस्पती आहे. मराठीत तिला हालिम किंवा आळीव असे म्हणतात. आळीवच्या बिया आयुर्वेदात, घरगुती उपचारात आणि स्त्रियांच्या आरोग्यासाठी विशेष उपयोगी मानल्या जातात. कमी कालावधीत उगवणारी ही वनस्पती पोषणमूल्यांनी समृद्ध असून भारतात मोठ्या प्रमाणावर वापरात आहे.

---

Cress वनस्पतीची ओळख (Identification)

• वैज्ञानिक नाव: Lepidium sativum

• कुल: Brassicaceae (मोहरी कुल)

• मराठी नावे: आळीव, हालिम

• इंग्रजी नाव: Garden Cress

• प्रकार: औषधी व खाद्य वनस्पती

• जीवनचक्र: अल्पकालीन (२०–३० दिवस)

---

वनस्पतीचे वर्णन

• उंची: ३० ते ६० सेंमी

• खोड: मऊ, हिरवे

• पाने: लहान, कडांना दातेरी

• फुले: लहान, पांढरी

• बिया: लहान, लालसर-तपकिरी; पाण्यात भिजवल्यावर जेलीसारख्या होतात

आळीवच्या बिया पाण्यात भिजवल्यावर आकाराने फुगतात—हे त्यांचे खास वैशिष्ट्य.

---

नैसर्गिक वास्तव्य आणि वाढ

• उष्ण ते समशीतोष्ण हवामान

• घरगुती बाग, शेत, कुंडीत सहज लागवड

• कमी पाणी आणि साधी माती पुरेशी

• बी पेरल्यानंतर ७–१० दिवसांत उगवण

---

औषधी व आरोग्य फायदे (Health Benefits)

⚠️ खालील माहिती पारंपारिक आहे; आवश्यक असल्यास वैद्यकीय सल्ला घ्यावा.

फायदा	कारण
रक्तवाढ	लोह (Iron) मुबलक
स्त्रियांचे आरोग्य	प्रसूतीनंतर शक्तिवर्धक
पचन सुधारणा	फायबर व पाचक गुण
हाडे मजबूत	कॅल्शियम
प्रतिकारशक्ती	अँटिऑक्सिडंट्स

---

घरगुती आणि खाद्य उपयोग

• आळीव लाडू (विशेषतः स्त्रियांसाठी)

• दूध/पाण्यात भिजवून सेवन

• सूप, सलाड, चटणी

• आयुर्वेदिक चूर्ण व काढे

---

लागवड माहिती | Cress Cultivation

घटक	माहिती
हवामान	उष्ण व समशीतोष्ण
माती	हलकी, दुमट
पाणी	हलके पाणी, रोज थोडे
लागवड	थेट बी पेरणी
काढणी	२०–३० दिवसांत

---

सावधगिरी

• अति सेवन टाळावे (उष्ण प्रकृती)

• गर्भवती महिलांनी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा

• थायरॉईड/अॅसिडिटी असलेल्यांनी मर्यादा ठेवावी

---

रोचक तथ्ये (Interesting Facts)

• आळीव बिया “Superfood” म्हणून ओळखल्या जातात

• अगदी कमी वेळेत तयार होणारी पोषणदायी वनस्पती

• भारतात प्राचीन काळापासून वापर

• उपवास व पौष्टिक आहारात लोकप्रिय

---

FAQ – Cress Tree Information In Marathi

१) क्रेस म्हणजे झाड आहे का?
➡ नाही, ही औषधी वनस्पती आहे.

२) आळीव आणि हालिम एकच आहेत का?
➡ हो, दोन्ही Lepidium sativumच आहेत.

३) आळीव बिया रोज खाता येतात का?
➡ मर्यादित प्रमाणात हो.

४) घरच्या घरी लागवड करता येते का?
➡ हो, कुंडीतही सहज उगवते.

५) आळीव लाडू कोणासाठी उपयुक्त?
➡ स्त्रिया, अशक्तपणा असलेले, रक्तवाढीसाठी.